tekst: Mikołaj Chełkowski

zdjęcia (poza zdjęciami wilków): Gosia Mąkosa

Wróćmy do natury konia związanej z mizianiem. W języku zoologii a ściślej etologii to iskanie. Zachowanie to przebiega w czasie pełnej demobilizacji, odprężenia fizycznego i psychicznego- pełnego relaksu.

1483232_10200215613551498_503867702_o
kl. PKSP Tercja i ogierek oo Chaos Amir

Iskaniu towarzyszy wzajemne pozytywne nastawienie i jest czynnością wymagającą spokoju i poczucia bezpieczeństwa, to zwierzęca fizjoterapia bardziej psychiczna niż fizyczna powiązana z higieną. Ważne są okoliczności i relacje osobnicze. Czynność ważna dla utrwalenia więzi społecznych, łagodzenia napięć nie mówiąc o korzyściach czysto higienicznych.

1394266_540203316049588_1069253384_n
konie zimnokrwiste- Józefów

Pójdźmy krok dalej i przyjrzyjmy się następnemu zjawisku z cyklu “bezpiecznie, przyjemnie i trochę energiczniej” a mianowicie zabawie. W wychowaniu i edukacji zwierząt to bardzo ważny element. Nie kończy się w wieku dziecięcym czy młodzieńczym ale sięga często wieku dojrzałego gdzie obowiązują ściśle określone reguły.

407070_289359394461723_999977712_n
zabawa w łapanie za język- wałach PKSP De Niro i og. rasy preszeron Ughy de Luynes
425169_289359227795073_167742648_n
zabawa w łapanie za język- wałach PKSP De Niro i og. rasy preszeron Ughy de Luynes

Zabawa zwierzęcych dzieci jest najlepszą i niezbędną gimnastyką fizyczną i umysłową- nauką tego, co w dorosłym życiu będzie potrzebne. Tutaj zazwyczaj matka wyznacza granice.

181883_353241721412416_847906677_n
zabawa źrebiąt fryzyjskich
554940_524780967586230_1289763449_n
młodzież 🙂
3490_467555859975408_541805125_n
matka Trojka czuwa

Zabawy młodzieży to już trochę inna sprawa, następuje tu podział na kawalerów i panienki, u koni tworzą się grupy kawalerskie i rozpoczynają  się zabawy typu walka.

65525_452839931452594_60836803_n
ogierki: Magnifico C i Chaos Amir
295670_454956014574319_1481312372_n
ogierki Chaos Amir, Magnifico C i wałach Hippies Oksza
404655_255919807811275_1184816678_n
ogierki: De Niro i Figaro
479710_455770057826248_951691754_n
ogierki Chaos Amir i Magnifico C
537584_456064974463423_1576474509_n
wałach Hippies Oksza i og. Magnifico C
544072_452839901452597_573246246_n
ogierki Magnifico C i Chaos Amir
1459692_571496179586968_473105209_n
wałach Hippies Oksza i og. Chaos Amir

W stadninach, gdzie młode ogierki (1-2 lata) pasą się w wydzielonych grupach zawsze odbywa się przegląd po spędzeniu z pastwiska i opatrywanie “śladów” zabawy z całego dnia.

Jeśli chodzi o osobniki dorosłe to zabawa jest możliwa i często potrzebna (np. u wilków jest to dobrze opisane zjawisko) ale na ściśle określonych zasadach tzn. osobnik wyższy w hierarchii proponuje lub przyjmuje propozycję zabawy (obserwowany jest tu cały rytuał zaproszeń do zabawy) i wtedy zabawa może się odbyć i trwa dopóki reguły gry są zachowane lub do momentu gdy zazwyczaj “ważniejszy” oświadczy- teraz zabawę kończymy).

gray-wolves-playing-minnesota-sartore_41130_990x742

wolves-playing-in-snow

Zabawa dorosłych osobników zawiera całe bogactwo zachowań. Obserwujemy tworzenie sojuszy i stronnictw, negocjacje itp.

1524957_571094392960480_1516847782_n
“żarty się skończyły!”- Chaos Amir
66484_480849025312758_786186929_n
” eee, tylko zgrywałem chojraka…” og. Magnifico C i og. PRE Devoro II
10170943_620166764719909_490356583768245687_n
“masz mi coś do powiedzenia?”- og. Chaos Amir i wałach Hippies Oksza

Jest najlepszym sposobem na łagodzenie napięć, daje okazje do rozwiązywania wewnętrznych problemów wspólnoty w pokojowy sposób. To jeden z najważniejszych sposobów na utrwalenie i przetrwanie wspólnoty. W społecznościach zwierząt bardzo ważne jest ścisłe określenie wzajemnych relacji i respektowanie statusu społecznego. Nie przestrzeganie plemiennych reguł przez buntowników skutkuje konfliktem a często ich izolacją ze stada aż delikwent “skruszeje”, bywa też że kończy się definitywnym wykluczeniem. Stado nie może sobie pozwolić na nieporządek społeczny i niepewność.

73226_461993310531663_2145435862_n
wałach PKSP De Niro

Każdy koń potrzebuje mieć jasność co do swojej pozycji w grupie. To samo dotyczy relacji człowiek-koń.

1948158_681786821885643_710658349_n
Gosia i wałach rasy fryzyjskiej Tornado- praca z ziemi
1187051_681786688552323_156884_n
Gosia i wałach rasy fryzyjskiej Tornado- praca z ziemi

Relacja wzajemna nakłada na nas określone obowiązki i wymaga respektowania natury konia aby miał jasność co do konwencji w jakiej odbywa się współpraca w danej chwili czyli jak robota to robota, jak zabawa to zabawa, jak mizianie to mizianie.

G13_8039
Mikołaj i Tymek- zgięcia boczne

Dobrze jest nie mieszać tych form współpracy i potrafić płynnie i w zrozumiały dla konia sposób przejść z jednej w drugą. Trzeba więc robić to tak aby wilk był syty i owca cała. Nic bardziej destrukcyjnego w społecznościach jak niepewność. Zostawiając na boku ideologię i wszelkie opcje życzeniowe popatrzmy na rzecz z lotu ptaka i z zimną krwią- to my chcemy czegoś od konia a nie odwrotnie, to my chcemy aby “coś” wykonywał. Koń bez ogłowia, kantara, halterka nie jest koniem wolnym. Zawsze ogranicza go nasze “zniewolenie”- stajnia, ogrodzenie, płoty, lonżownik, siano, pasza i nasza obecność z czego wielu nie zdaje sobie sprawy- bardzo rzadko zdarza się, że nasza obecność jest całkiem bezinteresowna. Większość wychowywała się przecież w klatce.  Współczesny koń jest jak tygrys urodzony i wychowany w zoo- nie wie co to prawdziwa wolność, zna tylko jej namiastki.

316411_474872805915973_150472918_n
ogier sokólski i jego stado- łąki w Połupinie

Prawdziwie wolnym stał się australijski brumby, amerykański mustang nawet mongolskie konie mimo pozornej wolności są związane z człowiekiem